Leilinde snoeien: wanneer, hoe en wat je beter laat

Een leilinde snoei je elk jaar in de winter, als de boom kaal is en het niet vriest. Je knipt dan alle jonge takken terug tot op de stam en de horizontale armen, net boven de knobbels. In juni of juli volgt een lichte zomersnoei om het scherm netjes te houden.

Wanneer je een leilinde snoeit

Een leilinde krijgt elk jaar één grote snoeibeurt in de winter en eventueel een lichte bijknipbeurt in de zomer. De wintersnoei is de belangrijkste. Die bepaalt de vorm van de boom voor het hele jaar.

SnoeibeurtWanneerDoelHoe grondig
WintersnoeiDecember tot begin maart, als het blad gevallen isVorm herstellen, alle jonge takken wegAlles terug tot de stam en de armen
ZomersnoeiJuni of juliHet scherm netjes en doorzichtig houdenAlleen uitstekende en storende takken
BindenBij de wintersnoei, de eerste jarenJonge armen in de juiste richting leidenAlleen bij een boom in opbouw
Rij leilindes in de winter direct na de snoei, met kale armen en knobbels

Wacht met de wintersnoei tot alle bladeren zijn gevallen. De boom haalt in de herfst nog voedingsstoffen uit het blad terug. Snoei je eerder, dan gaan die verloren.

De leilinde wintersnoei: zo pak je het aan

Bij de wintersnoei knip je alle takken van het afgelopen jaar terug, zodat alleen de stam en de horizontale armen overblijven. Dat klinkt rigoureus, maar een linde verdraagt het goed en loopt in het voorjaar weer volop uit vanaf de knobbels.

Kies een droge dag zonder vorst, waarbij de dagen erna ook geen vorst wordt verwacht. Bevroren hout splintert bij het knippen, en verse wonden kunnen invriezen.

Zo pak je het aan:

  1. Begin bovenaan. Werk van de bovenste etage naar beneden, dan valt het snoeiafval niet op takken die je al gedaan hebt.
  2. Knip alle jonge takken weg. Knip elke tak van het afgelopen jaar zo kort mogelijk af, vlak boven de knobbel waar hij uit groeit.
  3. Haal waterloten van de stam. Dat zijn rechtopgaande scheuten die direct uit de stam of de voet van de boom groeien.
  4. Controleer de armen. Haal dood of beschadigd hout weg en kijk of de bindingen niet te strak zitten.
  5. Ruim op. Laat geen snoeiafval op de armen liggen, want daar kan schimmel in komen.
Leilinde snoeien met een snoeischaar net boven een knobbel

Reken op ongeveer een half uur tot een uur per leilinde, afhankelijk van de grootte en hoe goed je erbij kunt. Bij een rij leilindes is het snoeien dus snel een middag werk.

De knobbels: net erboven knippen, nooit erin

De knobbels op de armen van een leilinde zijn de plekken waar je elk jaar snoeit, en die moet je sparen. Ze worden ook wel kopjes of vuisten genoemd. Ze ontstaan doordat de boom elk jaar op dezelfde plek een wond afsluit en nieuwe takken maakt.

Een knobbel heeft twee functies:

  • Wondafsluiting. De boom heeft er beschermend weefsel aangelegd. Knip je in de knobbel, dan open je het hout en kunnen schimmels en rot binnendringen.
  • Een voorraad slapende knoppen. Uit de knobbel lopen in het voorjaar de nieuwe takken uit. Knip je hem weg, dan moet de boom op een andere plek een nieuwe vormen, en dat kost jaren.

Knip daarom altijd een paar millimeter boven de knobbel, zo dicht mogelijk erop, maar zonder het weefsel te raken.

Een knobbel wordt elk jaar iets groter. Dat hoort zo, en het geeft een oude leilinde juist zijn karakter.

De zomersnoei

De zomersnoei in juni of juli is een lichte bijknipbeurt, waarbij je alleen de takken weghaalt die uit de vorm groeien. Een leilinde maakt in het voorjaar lange, rechtopgaande scheuten. Laat je die staan, dan verandert het platte scherm in een rommelige bos takken.

Bij de zomersnoei haal je weg:

  • Takken die naar voren of naar achteren groeien, dus uit het vlak van het scherm.
  • Takken die zo lang zijn dat ze de doorgang, een raam of de goot raken.
  • Waterloten op de stam en wortelopslag aan de voet.

De takken in het vlak van het scherm mogen blijven staan. Die geven schaduw en privacy, en gaan bij de wintersnoei toch weg. Bij een rij leilindes mag je voor de zomersnoei een heggenschaar gebruiken. Dat gaat sneller en het resultaat hoeft niet perfect te zijn.

Wil je in de zomer zo veel mogelijk schaduw, dan kun je de zomersnoei ook overslaan. De wintersnoei is dan wel iets meer werk.

Een jonge leilinde opbouwen

Een jonge leilinde moet een paar jaar worden opgebouwd voordat hij zijn vaste vorm heeft. Je bindt de armen in die tijd aan een rek, zodat ze horizontaal en in één vlak gaan groeien. Bij de meeste kwekerijbomen zit dat rek al vast, en zijn de eerste etages al gevormd.

Jonge leilinde vastgebonden aan een bamboerek

Zo bouw je de boom op:

  1. Kies per etage twee armen, één naar links en één naar rechts, in hetzelfde vlak als het rek. Alle andere takken op die hoogte knip je in de winter weg.
  2. Bind de armen losjes vast met een flexibel bindmateriaal, zoals rubberen bindband of kokostouw. IJzerdraad of kabelbinders snijden in de bast.
  3. Laat de eindscheut van elke arm doorgroeien tot de arm de gewenste breedte heeft. Bind die eindscheut elk jaar verder aan het rek.
  4. Snoei alle zijscheuten op de armen in de winter terug tot vlak bij de arm. Hier ontstaan de eerste knobbels.
  5. Bouw de etages op, meestal op 40 à 50 cm boven elkaar, tot het scherm de gewenste hoogte heeft.

Laat jonge armen het eerste jaar of twee schuin omhoog groeien, onder ongeveer 45 graden. Een schuine tak groeit krachtiger dan een horizontale. Bovendien zakken armen later vanzelf iets door hun eigen gewicht. Pas als de arm stevig genoeg is, buig je hem geleidelijk naar de horizontale stand.

Is de boom volgroeid en houden de armen zelf hun vorm, dan kan het rek weg. Bij de meeste leilindes is dat na 5 tot 10 jaar.

Een verwaarloosde leilinde weer in vorm brengen

Een leilinde die een paar jaar niet is gesnoeid, krijg je weer in vorm door hem in twee winters stap voor stap terug te zetten. De boom heeft dan dikke, opgaande takken op de armen. Zet je die in één keer allemaal terug, dan reageert de boom het jaar daarop met een woud aan waterloten.

Verwaarloosde leilinde voor en na het terugzetten in de winter

Zo pak je het aan:

  • Eerste winter: zaag ongeveer de helft van de dikke takken terug tot vlak boven de arm of een oude knobbel. Neem vooral de dikste en de takken die het meest uit het vlak groeien.
  • Eerste zomer: dun de waterloten die uitlopen uit, maar laat op elke plek er een of twee staan.
  • Tweede winter: zet de andere helft van de dikke takken terug, en knip ook de uitlopers van het afgelopen jaar weg zoals bij een gewone wintersnoei.

Zaag takken dikker dan 5 cm in drie sneden. Zaag eerst een stukje van onderen in, op 20 à 30 cm van de arm. Zaag daarna de tak er van bovenaf af, iets verder van de arm. Zaag tot slot de stomp vlak boven de arm af. Zo scheurt de tak niet uit en trekt hij geen bast van de arm mee.

Waar je een dikke tak hebt weggezaagd, vormt zich niet meteen een knobbel. Die ontstaat pas na een paar jaar vaste wintersnoei op dezelfde plek.

Gereedschap en veiligheid

Voor een leilinde heb je een snoeischaar, een takkenschaar en een kleine snoeizaag nodig, plus iets stabiels om op te staan. De bovenste etages zitten vaak op 3 à 4 m hoogte. Daar werk je niet veilig vanaf een gewone trap.

Dit heb je nodig:

  • Snoeischaar voor takken tot ongeveer 2 cm.
  • Takkenschaar met lange handvatten voor takken tot ongeveer 4 cm, en om hoger te reiken.
  • Snoeizaag voor dikkere takken, vooral bij een verwaarloosde boom.
  • Ladder of rolsteiger. Een stevige ladder volstaat tot ongeveer 3 m. Hoger is een rolsteiger veiliger. Die huur je met een werkhoogte van 6,5 m vanaf ongeveer € 70 per dag.
  • Handschoenen en een veiligheidsbril, want jonge lindetakken zwiepen terug als je ze doorknipt.

Een leilinde levert flink wat snoeiafval op. Kleine hoeveelheden mogen in de container voor groente-, fruit- en tuinafval. Bij een rij bomen kun je het snoeiafval meestal gratis kwijt bij de milieustraat, of je laat het ophalen via de gemeente.

Zelf snoeien of een hovenier inschakelen

Een paar leilindes snoei je makkelijk zelf; bij een lange rij, grote hoogte of een verwaarloosde boom kan een hovenier de moeite waard zijn. Het werk zelf is niet moeilijk. Wel is het tijdrovend en zwaar voor armen en schouders.

OptieKostenTijdGeschikt voor
Zelf met eigen gereedschapEenmalig ongeveer € 50 tot € 150 voor schaar, takkenschaar en zaagEen half uur tot een uur per boomEén tot een paar bomen, tot ongeveer 3 m hoog
Zelf met gehuurde rolsteigerVanaf ongeveer € 70 per dag voor de steigerEen middag voor een rij bomenHogere bomen of een lange rij
HovenierIndicatie € 30 tot € 75 per boom, plus voorrijkostenGeen eigen tijdEen lange rij, grote hoogte of een verwaarloosde boom

Een hovenier rekent meestal per uur, vaak tussen € 35 en € 60. Hoeveel bomen hij per uur doet, hangt af van hoe goed hij erbij kan. Vraag altijd of het afvoeren van het snoeiafval in de prijs zit, want dat scheelt bij een rij bomen flink.

Ook is het verstandig om bij een verwaarloosde boom het terugzetten de eerste keer door een hovenier te laten doen. Daarna kun je de jaarlijkse wintersnoei vaak gewoon zelf aan.

Fouten die een leilinde ontsieren

De meeste fouten bij een leilinde zijn pas jaren later zichtbaar, als de vorm verloren is gegaan. Deze fouten komen het vaakst voor:

  • In de knobbels knippen. Het hout raakt beschadigd en kan gaan rotten, en de boom moet op die plek een nieuwe knobbel vormen.
  • Snoeien bij vorst. Het hout splintert en de wonden genezen slecht.
  • Een jaar overslaan. De takken worden dik en houtig, en terugzetten kost daarna twee winters in plaats van een middag.
  • Te strak binden. Bindingen snijden binnen een paar jaar in de bast en kunnen een arm laten afsterven.
  • Takken uit het vlak laten groeien. Een leilinde is mooi omdat hij plat is. Takken die naar voren of achteren uitsteken, maken er een gewone boom van.
  • Flink snoeien tijdens het broedseizoen. Je loopt het risico nesten te verstoren, wat wettelijk verboden is.

Wie elk jaar trouw de wintersnoei doet, voorkomt de meeste van deze fouten vanzelf.

Veelgestelde vragen

Mag je een leilinde in het voorjaar snoeien?

Een leilinde kun je tot begin maart snoeien, zolang de knoppen nog niet uitlopen. Daarna is het beter om te wachten tot de zomersnoei in juni of juli. Snoei je terwijl de boom uitloopt, dan verliest hij de energie die hij net in nieuwe scheuten heeft gestoken. Bovendien zitten er in het voorjaar vaak al vogels te broeden.

Honingdauw is de kleverige suiker die bladluizen op een linde afscheiden. Die valt op auto’s, tuinmeubels en terrassen eronder. Echt voorkomen kun je dat niet, maar een goede zomersnoei vermindert de hoeveelheid blad en dus ook het aantal luizen. Parkeer de auto niet direct onder de boom en spoel tuinmeubels af met water. Bestrijdingsmiddelen raden we af, omdat ze ook de natuurlijke vijanden van de luizen doden, zoals lieveheersbeestjes.

Een leilinde kun je smaller maken door in de winter de armen in te korten tot vlak boven een knobbel of zijtak. Lager maken kan door de bovenste etage in de winter weg te zagen, tot vlak boven de etage eronder. Houd de onderste etage wel op minstens 2 m hoogte als je er onderdoor wilt kunnen lopen. Doe ingrijpende aanpassingen bij voorkeur in één winter tegelijk, en niet samen met andere grote snoeibeurten.

Foto van Josien van Veen
Josien van Veen

Josien van Veen schrijft over wonen en interieur met een voorliefde voor rust, materiaal en licht. Ze kijkt graag naar hoe kleine aanpassingen een ruimte een heel ander karakter geven, of het nu gaat om een kleurkeuze, een slimme opstelling of een klus in huis. Haar stukken combineren inspiratie met praktische uitleg waar je direct mee verder kunt.