Een schone bakplaat begint niet bij het afwassen, maar bij wat je tijdens het bakken doet. Bakpapier of een siliconen mat voorkomt dat vet en suiker direct contact maken met het metaal. Toch ontstaan er vroeg of laat aangekoekte resten, en dan begint het echte werk.
Wat je eerst moet doen: de bakplaat laten afkoelen
Leg een hete bakplaat nooit direct in koud water. Het plotselinge temperatuurverschil kan het metaal vervormen, en bij emaillen of antiaanbaklagen riskeer je scheuren in de coating. Laat de plaat altijd minstens tien minuten afkoelen op een rooster.
Zodra de plaat nog lauwwarm is, veeg je losse resten weg met een keukenpapier of een zachte spatel. Vet dat op dit moment nog vloeibaar is, verwijder je in één beweging. Wacht je tot de plaat volledig koud is, dan is het vet al gestold en heb je meer werk.
Gewone bakplaat schoonmaken met afwasmiddel
Voor een standaard stalen of geëmailleerde bakplaat werkt warm water met afwasmiddel in de meeste gevallen uitstekend. Vul de gootsteen met warm water, voeg een flinke scheut afwasmiddel toe en laat de plaat vijf tot tien minuten weken.
Gebruik daarna een zachte spons of een afwasborstel om de resten los te schrobben. Hardnekkige plekken pak je aan met een niet-schurende schuurspons, die je in cirkelbewegingen over het oppervlak beweegt. Spoel de plaat grondig af en droog hem direct met een schone theedoek, want waterdruppels op staal kunnen roestplekjes veroorzaken.
Aangekoekte resten verwijderen met baking soda
Baking soda is het meest effectieve huismiddel voor hardnekkig aangebrand vet. Strooi een royale laag baking soda over de droge bakplaat en besprenkel die daarna met een beetje water, zodat er een dikke pasta ontstaat. Voeg een scheutje afwasmiddel toe voor extra ontvettend vermogen.
Laat het mengsel minstens dertig minuten intrekken, maar voor zware aanbranding mag je het gerust een nacht laten staan. De baking soda breekt de vetzuren af en maakt de korst zachter, zodat je die daarna met weinig moeite losschrobt. Bij Interieursalon raden we aan om een oude tandenborstel te gebruiken voor de hoeken en randen, waar een gewone spons niet goed bij kan.
- Strooi baking soda over de droge bakplaat.
- Besprenkel met water tot een pasta ontstaat.
- Voeg een scheutje afwasmiddel toe en meng kort.
- Laat minstens 30 minuten, bij zware aanbranding een nacht, intrekken.
- Schrobt de resten los met een zachte borstel of spons.
- Spoel af met warm water en droog de plaat direct.
Antiaanbaklaag schoonmaken zonder schade
Een bakplaat met antiaanbaklaag vraagt extra zorg. Schuursponsjes, staalwol en harde schraperaars beschadigen de coating en zorgen ervoor dat het voedsel daarna juist méér gaat plakken. Gebruik uitsluitend zachte sponsjes, een siliconen borstel of een houten spatel.
Antiaanbaklagen zijn ook gevoelig voor plotselinge temperatuurschommelingen en voor sterk alkalische middelen. Soda en natronloog zijn dus af te raden voor dit type plaat. Warm water met een mild afwasmiddel is voldoende. Laat de plaat bovendien nooit in de vaatwasser gaan, ook al staat dat op de verpakking, want de hoge temperaturen en agressieve vaatwaszout tasten de laag sneller aan dan handmatig afwassen.
Roest op een stalen bakplaat aanpakken
Roestplekken op een ongecoate stalen bakplaat zijn niet het einde van de wereld. Meng keukenzout met een scheutje bakolie tot een scrubpasta en wrijf daarmee in kleine cirkels over de roestplek. Het zout werkt als een mild schuurmiddel dat de roest verwijdert zonder het metaal te krassen.
Spoel de plaat daarna af en droog hem volledig. Breng een dun laagje neutraal bakolie aan op het oppervlak en verhit de plaat tien minuten op 180 °C in de oven. Dit heet inbranden en zorgt voor een beschermende olielaag die roest in de toekomst tegengaat. Een goed ingebrande stalen bakplaat heeft feitelijk zijn eigen antiaanbaklaag.
Bakplaat onderhouden na het schoonmaken
Na het schoonmaken bewaar je een stalen of gietijzeren bakplaat het beste op een droge plek. Leg er nooit een natte spons of theedoek op, en stapel geen andere bakvormen direct bovenop een antiaanbakplaat zonder een vel keukenpapier ertussen. Kleine krassen zijn niet altijd zichtbaar, maar tellen wel op.
Bij Interieursalon zien we dat veel mensen hun bakplaat alleen schoonmaken als er zichtbaar vuil op zit. Regelmatiger schoonmaken, zelfs na een gebruik zonder restanten, houdt de plaat in betere conditie. Een kwartier investeren na elk gebruik voorkomt een uur schrobben later.
- Droog de plaat altijd direct na het afwassen.
- Leg een vel bakpapier of een siliconen mat tussen gestapelde bakplaten.
- Bewaar de plaat op een droge, goed geventileerde plek.
- Breng bij stalen platen na elk wassen een dun laagje olie aan.
Een goede bakplaat gaat tientallen jaren mee wanneer je hem consequent onderhoudt. De investering in zorgvuldig schoonmaken betaalt zich terug in betere bakeresultaten en minder vervangen.

