Een wollen deken wassen klinkt riskanter dan het is. Met de juiste aanpak blijft hij zacht, warm en in vorm, ook na meerdere wasbeurten. Het gaat om drie dingen: de juiste temperatuur, een geschikt wasmiddel en de manier waarop je hem daarna droogt.
Wat er misgaat bij verkeerd wassen
Wol bestaat uit eiwitvezels met kleine schubjes aan de buitenkant. Wanneer die vezels blootgesteld worden aan hoge temperaturen, plotselinge temperatuurwisselingen of intensief mechanisch geweld, grijpen de schubjes in elkaar. Het resultaat is vilting: de deken krimpt, wordt stijf en verliest zijn structuur. Dat proces is onomkeerbaar.
Een te hoge centrifugesnelheid heeft hetzelfde effect. Zelfs als de temperatuur klopt, kan het ruwe draaien van de trommel de vezels samendrukken. Veel mensen begrijpen niet dat het niet alleen de warmte is, maar de combinatie van warmte, water en mechanische belasting die wol kwetsbaar maakt.
De wollen deken wassen in de wasmachine
De meeste moderne wasmachines hebben een wolprogramma of fijnwasprogramma. Gebruik dat altijd als het beschikbaar is. Dat programma wast op lagere temperatuur, met minder trommelbeweging en een kortere centrifuge. Stel de centrifuge in op maximaal 600 toeren per minuut, maar bij twijfel kun je de centrifuge ook volledig uitschakelen.
Was op maximaal 30°C. Koud water is nog beter als het etiket dat toelaat. Lauwwarm water is de bovengrens, niet het startpunt. Gebruik een wolwasmiddel zonder enzymen, want enzymen zijn ontworpen om eiwitten af te breken en wol is een eiwit. Babyshampoo werkt in een noodsituatie ook goed, omdat het mild is en geen agressieve toevoegingen bevat.
Doe de deken losjes in de trommel zonder hem samen te proppen. Overvul de machine niet, want de deken heeft ruimte nodig om goed te bewegen zonder te verstrikken. Voor een grote deken is een wasmachine met een capaciteit van minimaal 8 kilogram aan te raden.
Met de hand wassen als alternatief
Handwassen geeft je de meeste controle en is het veiligst voor gevoelige wol. Vul een bad of grote bak met lauw water en een klein beetje wolwasmiddel. Laat de deken vijftien tot twintig minuten weken zonder hem te wrijven of te kneden. Beweeg hem zachtjes heen en weer in het water.
Spoel met water van dezelfde temperatuur als het waswater. Een plotselinge overgang van lauw naar koud water tijdens het spoelen is een van de meest voorkomende oorzaken van vilting bij handwassen. Laat daarna het water weglopen en druk de deken voorzichtig uit tegen de rand van het bad. Trek nooit aan de deken en wring hem niet uit.
Drogen zonder vorm te verliezen
De droger is voor wollen dekens geen optie, tenzij het etiket dit uitdrukkelijk toestaat. De combinatie van hitte en trommelbeweging is precies wat wol beschadigt. Droog de deken altijd liggend, zodat hij zijn eigen gewicht niet hoeft te dragen. Op een droogrek werkt dit prima als je de deken over meerdere stangen legt.
Leg hem bij voorkeur op een schone badlaken of een groot droognet in de buitenlucht of in een goed geventileerde ruimte. Draai hem halverwege om zodat beide kanten gelijkmatig drogen. Een dikke wollen deken heeft afhankelijk van het gewicht en de ventilatie twaalf tot vierentwintig uur nodig om volledig te drogen. Begin pas opnieuw met opbouwen als hij helemaal droog is, want opbergen terwijl hij nog vochtig is leidt tot schimmel en een onaangename geur.
Hoe vaak wassen is genoeg
Wol heeft van nature een zelfreinigend vermogen. De vezels bevatten lanoline, een vetachtige stof die vuildeeltjes afstoot en bacteriën tegengaat. Daardoor is een wollen deken minder snel vuil dan je zou verwachten. Bij Interieursalon raden we aan om een wollen deken gemiddeld twee tot drie keer per jaar te wassen, tenzij er een duidelijke reden is om dat vaker te doen.
Luchten is een effectief alternatief voor wassen. Hang de deken een dag buiten of bij een open raam, bij voorkeur niet in direct zonlicht omdat UV-straling wolvezels kan verzwakken. Een lichte onaangename geur verdwijnt bij goed luchten vrijwel altijd zonder tussenkomst van water en wasmiddel. Regelmatig luchten verlengt de tijd tussen twee wasbeurten aanzienlijk en houdt de deken langer in goede conditie.
Vlekken behandelen zonder de hele deken te wassen
Een vlek hoeft niet automatisch te betekenen dat de hele deken de wasmachine in moet. Behandel verse vlekken direct door ze voorzichtig met een vochtige doek te deppen, van buiten naar binnen zodat de vlek niet verder uitloopt. Gebruik geen heet water en wrijf nooit over de vlek.
Voor hardnekkigere vlekken werkt een beetje wolwasmiddel op de plek zelf. Laat het kort inwerken en spoel dan voorzichtig met lauw water. Witte vlekken van kalk of droogste kunnen in veel gevallen verwijderd worden met een beetje witte azijn verdund in water. Azijn is mild genoeg voor wol en helpt kalkafzettingen op te lossen zonder de vezels aan te tasten.
Opbergen na het seizoen
Een wollen deken die je seizoensgebonden gebruikt, vraagt om goede opberging. Was of lucht hem grondig voordat je hem wegpakt, want voedselresten of huidvetten zijn een uitnodiging voor motten. Bewaar de deken in een katoenen hoes of een schone kussensloop, nooit in plastic, omdat plastic geen luchtcirculatie toelaat en vocht vasthoudt.
Voeg een cederhouten blokje of een zakje gedroogde lavendel toe als mottenwerend middel. Mottenballen zijn effectief maar laten een sterke geur achter die moeilijk te verwijderen is. Wol die goed bewaard wordt, gaat tientallen jaren mee. Interieursalon ziet kwaliteitswol regelmatig als een investering die bij goed onderhoud generaties meegaat.


