Beton als aanrechtmateriaal geeft een keuken een stoere, ambachtelijke uitstraling die met geen ander materiaal te evenaren is. Het mooie is dat je dit werkblad zelf kunt gieten, ook zonder professionele achtergrond in de bouw. Met de juiste voorbereiding, een stevige bekisting en een goed betonrecept maak je een aanrechtblad dat decennialang meegaat.
Materialen en gereedschap voorbereiden
Goede voorbereiding is bij dit project minstens de helft van het werk. Je hebt cementmortel nodig, maar een fijnere samenstelling dan standaard bouwbeton. Gebruik wit of grijs portlandcement, fijn gewassen zand, een kleine fractie grind van maximaal 8 millimeter, en eventueel kleurpigment als je beton een specifieke tint wilt geven.
Naast de betonmix heb je een bekistingplaat nodig, bij voorkeur van glad melaminehout of een polyester mal. Die gladde onderlaag bepaalt straks hoe glad de onderkant van het aanrechtblad wordt. Schuurpapier in verschillende korrels, een slijpschijf voor beton, staalvezels of wapeningsgaas, bekistingsschroeven en een trillingstang maken de gereedschapslijst compleet. Een trillingstang is geen luxe: beton zonder trillen bevat kleine luchtbellen die na het uitharden als putjes zichtbaar worden.
Verder heb je een waterafstotende sealer nodig voor de afwerking. Kies een penetrerende impregneer op siloxaanbasis voor maximale bescherming zonder glanslaag, of een epoxy-coating als je een hardere, afwasbare toplaag wilt. Die keuze maak je bij voorkeur al voor je begint, omdat de afwerkingslaag soms extra voorbereiding vraagt.
De bekisting bouwen voor je aanrechtblad
De bekisting is de mal waarin je het beton giet. Omdat het aanrechtblad omgekeerd gegoten wordt, is de onderzijde van de mal straks de bovenzijde van je blad. Dat is een belangrijk gegeven: zorg dat die onderkant zo glad mogelijk is en dat alle randen waterpas staan.
Meet de gewenste afmetingen van je aanrechtblad nauwkeurig op en zaag de zijwanden van de bekisting op maat. Schroef ze stevig vast op de basisplaat en dicht alle naden af met siliconenkit. Hardend beton is zwaar en vochtig, en wil graag weglekken bij de kleinste kier. Verwijder de siliconenkit pas als hij volledig droog is, en strijk glad met een natte vinger.
Voor een spoelbak-uitsparing plaat je een houten blok of een polystyreen mal op de juiste positie in de bekisting en schroef je dit vast. Rond de randen van die uitsparing kun je een kleine houten lat plaatsen om een mooi afgeronde drempel te creëren. Behandel de binnenkant van de bekisting met ontkistingsolie zodat het beton later gemakkelijk loslaat.
Beton mengen en storten
Een mengverhouding van 1 deel cement op 2 delen zand en 3 delen fijn grind geeft een stevige mix. Voeg water toe tot het mengsel de consistentie heeft van dikke pindakaas: het moet net van een spatel afglijden maar niet uitlopen. Te veel water verzwakt het beton aanzienlijk en vergroot de kans op scheuren.
Voeg staalvezels toe aan de mix, ongeveer 1 tot 2 kilogram per 100 liter beton. Dat verbetert de treksterkte van het materiaal sterk, zonder dat je een volledig staalnet hoeft te verwerken. Kies je toch voor wapeningsgaas, leg dat dan in het midden van de mal na de eerste laag gestort beton van circa 2 centimeter.
Giet de betonmix langzaam in de mal en verspreid hem gelijkmatig. Gebruik daarna de trillingstang om luchtbellen te verdrijven. Dit doe je door de tang in korte intervallen door de massa te bewegen, telkens een paar seconden op dezelfde plek. Na het trillen trek je de bovenkant glad met een truweel of liniaal. Dek de bekisting af met folie om uitdroging te voorkomen.
Uitharden, ontkisten en schuren
Laat het beton minimaal 48 uur rusten voordat je de bekisting voorzichtig verwijdert. De volledige sterkte bereikt beton pas na 28 dagen, maar na twee dagen is het stevig genoeg om te ontkisten en verder te bewerken. Verwijder de zijwanden van de mal voorzichtig en draai het blad dan langzaam en met meerdere mensen om.
Na het ontkisten zie je mogelijk kleine putjes of oneffenheden. Die vul je op met een fijne cementpasta, ook wel cementmelk genoemd, en strijkt glad. Laat dit drogen en begin dan met schuren. Begin met een korrel van 80 of 120 en werk op naar 400 of zelfs 800 voor een zijdezacht oppervlak. Gebruik bij voorkeur een natte schuurschijf op een haakse slijper, zodat stof minimaal blijft en het beton mooier egaal wordt.
Bij Interieursalon zien we dat de schuurstap vaak onderschat wordt. Goed schuren maakt het verschil tussen een ruw betonblad en een werkblad met de uitstraling van een professioneel gegoten exemplaar. Neem er de tijd voor en bekijk het blad bij zijdelings licht om oneffenheden te spotten.
Afdichten en installeren
Beton is van nature poreus en trekt vloeistoffen snel op. Zonder behandeling vlekt een betonnen aanrechtblad binnen de eerste week permanent. Een goede sealer is daarom geen optie maar een vereiste. Breng de impregneer aan met een rol of kwast in twee of drie dunne lagen, met droogtijd tussen elke laag. Laat de laatste laag volledig uitharden, wat afhankelijk van het product tussen 24 en 72 uur duurt.
Installeer het blad daarna op de onderbouw met behulp van silicone. Beton heeft geen mechanische bevestiging nodig als het op een stabiele ondergrond rust. Gebruik sanitaire silicone rondom de spoelbak-uitsparing en langs de wand voor waterdichting. Druk het blad rustig op zijn plek en laat de silicone 24 uur uitharden voordat je de kraan aansluit.
Een betonnen aanrechtblad weegt al snel 80 tot 150 kilogram per strekkende meter, afhankelijk van de dikte. Controleer van tevoren of de onderbouw dit gewicht aankan. Pas zo nodig een extra steunbalk toe midden onder het blad. Interieursalon raadt aan om bij twijfel over de draagkracht een keukeninstallateur te raadplegen voor de plaatsing.


